به نام خالق هستی
زندگی نامه ی زنده یاد کتال نژند
روان شاد کتال نژند فرزند مرحوم توکل خان در سال ۱۳۳۸ خورشیدی در دهکده ی عبدهللا خیل از
توابع شهرستان دره استان پنجشیر دریک خانواده ی روستایی، متدین، زحمت کش و فرهنگ دوست
چشم به جهان گشود.
او در کنار طبیعت زیبا، که نمادی از سادگی بی آالیشی، کوه های سر به فلک کشیده و استوار،
مظهری از عظمت ، بزرگی و استواری، چشمه ها، جویبارهای آب زالل، نشانگر بردباری و آرامش
روانی، درختان سرسبز کشتزار های دسته بندی شده که تداعی کننده نو شدن ، پویایی و تنوع است و
مردمانی که سادگی، معنویت واحترام به دانش و علم را پاس می داشتند پرورش یافت، بدون هیچ
تردیدی که این نماد های طبیعی و محیطی در تکوین شخصیت او نقش و تاثیر شگرف گذاشته
بود.
روان شاد کتال نژند از آوان کودکی خود را با هوش، پر تالش، جستجوگر، زحمت کش، عالقه
مند به آموزش، و کنجکاو نشان داد؛ این ویژگی ها همراه با اخالق نیک و دلبستگی اش به تعلیم و
آموزش، مورد توجه آموزگاران و بزرگان محل قرارگرفت .
هرچند مسیر آموزش و فراگیری در محیط و منطقه اش مانند سایر کودکان روستا نشین با چالش،
مشکالت اقتصادی و فقدان امکانات همراه بود؛ اما او با عالقه و اراده ی که داشت این مسیر را موفقانه
پشت سر گذاشت.
آموزش های ابتدایی خود را تا صنف سوم نزد استاد عبدالحمید و استاد عین الدین درمسجد
جامع » ده پیتو« که درآن زمان ) مکتب ابتدائیه عبدهللا خیل ( خوانده می شد سپری کرد؛ سپس راهی
کابل شد و در منطقه ناحیه اول شهر کابل تا صنف ششم دروس خود را ادامه داده، و دوباره به زادگاهش
برگشت و تا صنف نهم را در مکتب بابا علی درس خواند.
کتال نژند، بنیانگذار بنیاد فرهنگی کتال نژند، در راستای گسترش دانش و تقویت فرهنگ مطالعه، مجموعهای از کتابها
را به مؤسسه تحصیالت عالی پنجشیر اهدا کرده بود.
را به مؤسسه تحصیالت عالی پنجشیر اهدا کرده بود.
فصل دوم
پس از گذراندن صنف ششم مکتب در زادگاهش، عطش آموزش و فراگیری او سیراب نشد. برای
ادامه تحصیل و تکمیل دانش و ظرفیت خود به کابل رفت و وارد اکادمی نظامی پولیس شد؛ جایی که
شخصیت حرفوی اش شکل گرفت، چالش ها وافق های جدیدی پیش رویش گشوده شد.
او در سال ۱۳۵۶ خورشیدی به عنوان کارشناس از اکادمی پولیس سند فراغت دریافت کرد.
پس از فراغت ازاکادمی نظامی پولیس به صفت افسر جنایی، وظیفه ی مهمی را دریکی ازچالش
برانگیزترین ونا امن ترین استان های کشور یعنی قندهار به عهده گرفت.
با توجه به شرایط دشوار امنیتی، دوری ازخانواده، ازمعیار های عدالت، صداقت، شجاعت، احساس
وطندوستی، مسئولیت و ایمان داری عدول نکرد و با وجدان پاک و روحیه عالی وظیفه اجرا کرد، که
در میان همکارانش به عنوان افسر نمونه مشهورشد.
پس از سه سال خدمت، نظر به لزوم دید مقامات مسئول به کابل تبدیل و درآمریت کتاب خانه اکادمی
پولیس ملی توظیف گردید؛ و تا سال ۱۳۷۱ خورشیدی در این سمت باقی ماند.
در کنار وظیفه رسمی به کارهای فرهنگی، علمی و ادبی نیز پرداخت.
کتال نژند، بنیانگذار بنیاد فرهنگی کتال نژند، بهمنظور ارتقای سطح علمی و ترویج فرهنگ مطالعه در قریه عبدهللاخیل
و مناطق اطراف آن، تعداد زیادی کتاب به لیسه خواجه عبدهللاخیل اهدا کرده بود.
و مناطق اطراف آن، تعداد زیادی کتاب به لیسه خواجه عبدهللاخیل اهدا کرده بود.
فصل سوم
•چرخش و دگرگونی عمیق در زندگی
با توجه به دگرگونی های سیاسی ـ اجتماعی، جو و فضای امنیتی و نظامی حاکم در کشور که اکثریت
وطن داران پنجشیری در پست های مهم امنیتی مصروف وظیفه بودند، زنده یاد کتال نژند با درک
شرایط عینی و مسئولیت اخالقی و انسانی که نسبت به مردم و جامعه داشت از خدمت رسمی کناره
گیری و به دنیای معنوی کتاب، فرهنگ و اندیشه روی آورد؛ و از یک مامور و نظامی امنیتی به یکی
از چهره های فعال فرهنگی و علمی مبدل شد.
او قلمی روان و صریح، ذهنی موشکاف و نگاهی عمیق تاریخی داشت و سال های متمادی در راه
حفظ، پاسداری از ارزش های فرهنگی، تاریخی و هویتی تالش و زحمت کشید.
این چرخش و تغییر در زندگی و شخصیت او نه از روی تصادف و توقع مادی بود، بلکه از درک
عمیق و باور راسخ او نسبت به نقش فرهنگ در رشد، توسعه و روشنگری الیه های مختلف جامعه
مایه می گرفت.
در فاصله سال های ۱۳۷۱ تا ۱۳۸۰ خورشیدی ضمن فعالیت های فرهنگی اجتماعی مدتی را در
کشور ایران در پیوند به این فعالیت ها به مسایل تجارتی پرداخت و پس از بازگشت به وطن در سال
۱۳۸۰ انتشارات خیام را اساس گذاری کرد که این انتشارات در مدت کوتاهی به کانون و مرکز
فرهنگی مشهور و مورد اعتماد پژوهشگران، نویسندگان تبدیل و آثار مختلف شاعران، نویسندگان را
در عرصه های مختلف با کیفیت عالی چاپ و در نشر و پخش افکار روشنگرانه نقش رسالت مندانه
خویش را صادقانه ایفا کرد.
در راستای حمایت از آموزش و ارتقای سطح علمی دانشآموزان، کتال نژند بنیانگذار بنیاد فرهنگی کتال نژند، مجموعه
ای از کتابها را به لیسه ولیمحمد شهید پاراخ بازارک هدیه کرده بود.
ای از کتابها را به لیسه ولیمحمد شهید پاراخ بازارک هدیه کرده بود.
فصل چهارم
برخی فعالیت های شاخص فرهنگی او عبارت اند از:
-مجله پولیستدوین وتالیف کتاب سخن وسخنسرایان پنجشیر
-ویژه نامه » ویژه نامه « خراساننشر مقاالت پژوهشی، فرهنگی و اجتماعی و ادبی؛
-ویژه نامه » شرشره «) بنیاد فرهنگی دره ٔ پنجشیر ٔٔ ٔ(
همکاری در جمع آوری، تدوین و غنی سازی مطالب فرهنگی مرتبط به دره شهرستان دره پنجشیر؛
عضو هیئت تحریر و نویسنده ی همیشگی، با تمرکز بر معرفی شخصیت های فرهنگی و اجتماعیدوهفته نامه پنجشیر
استان پنجشیر؛
مجله اال رشاد
نگارش مطالب تربیتی، اخالقی، فرهنگی با رویکرد روشنگرانه و آموزش محور؛
-نهادینه سازی فرهنگ توزیع کتاب به مکاتب و کتاب خانه های پنچشیر؛
-سازمان دهی برنامه های مثنوی و شاه نامه خوانی درخانه فرهنگ امریکا؛
در چارچوب فعالیتهای فرهنگی و آموزشی، کتال نژند بنیانگذار بنیاد فرهنگی کتال نژند، مجموعهای از کتابها را
به لیسه تازهمحمد شهید درهآبشار کمک کرده بود.
به لیسه تازهمحمد شهید درهآبشار کمک کرده بود.
فصل پنجم
نهاد سازی
در تاسیس و اساس گذاری اکثریت نهاد های و کتاب خانه های پنجشیر نقش اساسی داشته است
ازجمله :
- انتشارات خیام؛
-انجمن ادبی شهید عبدالقهار عاصی شاعر نامدار کشور؛
-بنیاد فرهنگی ابومسلم خراسانی؛
- فرهنگستان پنجشیر
- جنبش مدنی عدالت اجتماعی
- جنبش دفاع از هویت
- جبهه دفعاع از هویت
- عضو فعال جنبش رستاخیز
- نهاد مدنی میهن
به هدف هم گرایی فرهنگیان و فعاالن مدنی – اجتماعی
- یکی از اعضای برجسته و فعال نهضت پیوند که جمعی زیادی از جوانان، فعاالن مدنی –
اجتماعی، روشنفکران برای وحدت وانسجام پنجشیریان و سرنوشت آینده مردم ما تشکیل شده
بود؛
رویداد خیلی ارزشمند و مهم فرهنگی که با هدف معرفی میوه مشهور) توت ( پنجشیر، میوه ی که دریکی از بنیان گذاران ومبتکران جشنواره توت پنجشیر بود.
دوران های مبارزات آزادی خواهان مردم نقش ارزنده و حیاتی داشته است؛ این جشنواره توجه گسترده
ی جوانان، قلم بدستان، شاعران، رسانه های داخلی و خارجی و هنرمندان را به منطقه جلب کرد.
بیداری وانقالب فرهنگی فراجغان)منطقه تاجیک نشین استان لغمان(
یکی از کار های ماندگار و درخشان او که در خارج از محدوده ی استان پنجشیر صورت گرفته است،
بیداری فرهنگی جوانان فراجغان است
زمانی که جوانان فراجغان تازه با رسانه ها آشنا می شدند و خود آگاهی فرهنگی در میان آن ها جوانه
می زد آشنایی زنده یاد کتال نژند با ظفر عباس یکی از چهره های دلسوز، هویت خواه و مطرح
فرهنگی منطقه، سر آغاز جنبش فرهنگی گردید که بعد ها به عنوان انقالب فرهنگی فراجغان نام گذاری
شد.
به تشویق، هدایت و همکاری صادقانه، جوان مردانه او بود که جوانان این خطه بجای فعالیت های
نظامی دست به تاسیس انجمن فرهنگی زدند.
چندین کتاب خانه در منطقه ایجاد و نصاب آموزشی مکاتب فراجغان به زبان فارسی دری تغییر
یافت.
این رویداد مهم را می توان یک گام خیلی بزرگ در راستای حفظ، پاسداری از هویت فرهنگی و زبان
مردم اصیل مردم منطقه دانست.
کتال نژند بابت تالش های روشنگرانه، فرهنگی و ادبی اش از سوی دولت های ایران و تاجیکستان
مورد تحسین قرارگرفت و به پاس خدمات ارزنده فرهنگی اش تندیس شهید عبدالقهار عاصی شاعر
فقید و پرآوازه کشور برایش اهدا گردید.
در تاسیس و اساس گذاری اکثریت نهاد های و کتاب خانه های پنجشیر نقش اساسی داشته است
ازجمله :
- انتشارات خیام؛
-انجمن ادبی شهید عبدالقهار عاصی شاعر نامدار کشور؛
-بنیاد فرهنگی ابومسلم خراسانی؛
- فرهنگستان پنجشیر
- جنبش مدنی عدالت اجتماعی
- جنبش دفاع از هویت
- جبهه دفعاع از هویت
- عضو فعال جنبش رستاخیز
- نهاد مدنی میهن
به هدف هم گرایی فرهنگیان و فعاالن مدنی – اجتماعی
- یکی از اعضای برجسته و فعال نهضت پیوند که جمعی زیادی از جوانان، فعاالن مدنی –
اجتماعی، روشنفکران برای وحدت وانسجام پنجشیریان و سرنوشت آینده مردم ما تشکیل شده
بود؛
رویداد خیلی ارزشمند و مهم فرهنگی که با هدف معرفی میوه مشهور) توت ( پنجشیر، میوه ی که دریکی از بنیان گذاران ومبتکران جشنواره توت پنجشیر بود.
دوران های مبارزات آزادی خواهان مردم نقش ارزنده و حیاتی داشته است؛ این جشنواره توجه گسترده
ی جوانان، قلم بدستان، شاعران، رسانه های داخلی و خارجی و هنرمندان را به منطقه جلب کرد.
بیداری وانقالب فرهنگی فراجغان)منطقه تاجیک نشین استان لغمان(
یکی از کار های ماندگار و درخشان او که در خارج از محدوده ی استان پنجشیر صورت گرفته است،
بیداری فرهنگی جوانان فراجغان است
زمانی که جوانان فراجغان تازه با رسانه ها آشنا می شدند و خود آگاهی فرهنگی در میان آن ها جوانه
می زد آشنایی زنده یاد کتال نژند با ظفر عباس یکی از چهره های دلسوز، هویت خواه و مطرح
فرهنگی منطقه، سر آغاز جنبش فرهنگی گردید که بعد ها به عنوان انقالب فرهنگی فراجغان نام گذاری
شد.
به تشویق، هدایت و همکاری صادقانه، جوان مردانه او بود که جوانان این خطه بجای فعالیت های
نظامی دست به تاسیس انجمن فرهنگی زدند.
چندین کتاب خانه در منطقه ایجاد و نصاب آموزشی مکاتب فراجغان به زبان فارسی دری تغییر
یافت.
این رویداد مهم را می توان یک گام خیلی بزرگ در راستای حفظ، پاسداری از هویت فرهنگی و زبان
مردم اصیل مردم منطقه دانست.
کتال نژند بابت تالش های روشنگرانه، فرهنگی و ادبی اش از سوی دولت های ایران و تاجیکستان
مورد تحسین قرارگرفت و به پاس خدمات ارزنده فرهنگی اش تندیس شهید عبدالقهار عاصی شاعر
فقید و پرآوازه کشور برایش اهدا گردید.
کتال نژند، بنیانگذار بنیاد فرهنگی کتال نژند، همراه با فرهنگیان و فعاالن اجتماعی، در پارک شهر نو برای
دادخواهی و ارتقای وضعیت شهر تجمع برگذار نموده بودند
دادخواهی و ارتقای وضعیت شهر تجمع برگذار نموده بودند
کتال نژند، از برگزارکنندگان اصلی محفل شاعران در
بهارک، والیت پنجشیر بود. این برنامه با حضور
شاعرانی از کابل، پنجشیر، کاپیسا، پروان، بدخشان،
تخار، غزنی، دایکندی و چند والیت دیگر برگزار شد
بهارک، والیت پنجشیر بود. این برنامه با حضور
شاعرانی از کابل، پنجشیر، کاپیسا، پروان، بدخشان،
تخار، غزنی، دایکندی و چند والیت دیگر برگزار شد
فصل ششم
سیمای اخالقی و فکری
کتال نژند ضمن اینکه یک کتاب دار، کتاب خوان، پژوهشگر واقع گرای تاریخ، یک نویسنده ی و
کارمند بود؛ در یک کالم جامع یک » فرهنگی مسئول « بود .
احساس مسئولیت نسبت به هویت، زبان، تاریخ و مردمش داشت پاسدار ارزش های انسانی، دلبسته ی
تاریخ، زبان و ادبیات پارسی دری، عاشق پنجشیر بود.
انسانی فروتن، خرد گرا، بردبار، صریح لهجه، جسور و نترس، عدالت طلب، هویت خواه، جوانمرد،
آزاده ، مهمان نواز و خوش خلق بود.
از تظاهر، خود نمایی، نام کشی، خود خواهی، دنباله روی نفرت داشت.
کتاب خانه او نه تنها که مرکز نشر و پخش کتاب و اندیشه های نویسندگان و دانشمندان عرصه های
مختلف بود؛ بلکه مرکز و کانون دادخواهی عدالت خواهان و فعاالن مدنی اجتماعی نیز بود.
در کتاب خانه او اکثریت برنامه های دادخواهانه و عدالت محور برگزار می گردید و او با شجاعت و
جسارت تمام میزبان تجمع فرهنگیان، فعاالن مدنی – اجتماعی و معترضان عدالت خواه بود .
کتال نژند ضمن اینکه یک کتاب دار، کتاب خوان، پژوهشگر واقع گرای تاریخ، یک نویسنده ی و
کارمند بود؛ در یک کالم جامع یک » فرهنگی مسئول « بود .
احساس مسئولیت نسبت به هویت، زبان، تاریخ و مردمش داشت پاسدار ارزش های انسانی، دلبسته ی
تاریخ، زبان و ادبیات پارسی دری، عاشق پنجشیر بود.
انسانی فروتن، خرد گرا، بردبار، صریح لهجه، جسور و نترس، عدالت طلب، هویت خواه، جوانمرد،
آزاده ، مهمان نواز و خوش خلق بود.
از تظاهر، خود نمایی، نام کشی، خود خواهی، دنباله روی نفرت داشت.
کتاب خانه او نه تنها که مرکز نشر و پخش کتاب و اندیشه های نویسندگان و دانشمندان عرصه های
مختلف بود؛ بلکه مرکز و کانون دادخواهی عدالت خواهان و فعاالن مدنی اجتماعی نیز بود.
در کتاب خانه او اکثریت برنامه های دادخواهانه و عدالت محور برگزار می گردید و او با شجاعت و
جسارت تمام میزبان تجمع فرهنگیان، فعاالن مدنی – اجتماعی و معترضان عدالت خواه بود .
استاد کتال نژند و جنبش تأمین عدالت اجتماعی، کنفرانس مطبوعاتی علیه شعارهای دروغین حکومت
وحدت ملی برگزار کردند.
وحدت ملی برگزار کردند.
فصل هفتم
(پایان زندگی)
به دلیل محدود شدن فعالیت های فرهنگی، مشکالت و چالش های زندگی و خانوادگی ناگزیر شد
همراه با خانواده به کشور ایران سفر کند؛ سفر و خارج شدن او از کشور با موجی از اندوه و تاثر
فرهنگیان، قلم بد ستان و جوانان پنجشیر و سایر استان های کشور مواجه شد، با رفتن او یگانه پایگاه
فرهنگی و مردمی برای ابد بسته شد، کتاب خانه و کتاب هایش که سال های متمادی مانند فرزندان خود
با آن ها مونس و همدم بود حراج شدند، جوی شیر، تنها ماند، جاده آسمانی دیگر نقش قدم های استوار
او را درخود نداشت، مرکز کتاب فروشی بابر در سکوت و اندوه یکی از نام آوران خویش آه کشید،
فرهنگیان و قلم بدستان پنجشیری و آنهایی که با او معرفت و آشنایی داشتند بی پایگاه و بی جایگاه
شدند.
سرانجام تقدیر و زندگی با این فرهنگی وارسته و رسالت مند یاری و وفا نکرد واو در کشور ایران
به مریضی سرطان مبتال و با خانواده دوباره به وطن برگشت؛ و به ساعت ۲ بامداد روز چهارشنبه
۱۱ سرطان سال ۱۴۰۴ خورشیدی درسن ۶۶ سالگی چشم از جهان فرو بست و در آرامگاه آبایی شان
در قول آبچکان به خاک سپرده شد.
درگذشت او برای خانواده اش، برای جامعه فرهنگی پنجشیر و کشور فقدان سنگین و جبران ناپذیر بود
او به حق که دین و رسالت فرهنگی و انسانی خویش را ادا کرد
روحش شاد ، یادش همیشه گرامی باد
به دلیل محدود شدن فعالیت های فرهنگی، مشکالت و چالش های زندگی و خانوادگی ناگزیر شد
همراه با خانواده به کشور ایران سفر کند؛ سفر و خارج شدن او از کشور با موجی از اندوه و تاثر
فرهنگیان، قلم بد ستان و جوانان پنجشیر و سایر استان های کشور مواجه شد، با رفتن او یگانه پایگاه
فرهنگی و مردمی برای ابد بسته شد، کتاب خانه و کتاب هایش که سال های متمادی مانند فرزندان خود
با آن ها مونس و همدم بود حراج شدند، جوی شیر، تنها ماند، جاده آسمانی دیگر نقش قدم های استوار
او را درخود نداشت، مرکز کتاب فروشی بابر در سکوت و اندوه یکی از نام آوران خویش آه کشید،
فرهنگیان و قلم بدستان پنجشیری و آنهایی که با او معرفت و آشنایی داشتند بی پایگاه و بی جایگاه
شدند.
سرانجام تقدیر و زندگی با این فرهنگی وارسته و رسالت مند یاری و وفا نکرد واو در کشور ایران
به مریضی سرطان مبتال و با خانواده دوباره به وطن برگشت؛ و به ساعت ۲ بامداد روز چهارشنبه
۱۱ سرطان سال ۱۴۰۴ خورشیدی درسن ۶۶ سالگی چشم از جهان فرو بست و در آرامگاه آبایی شان
در قول آبچکان به خاک سپرده شد.
درگذشت او برای خانواده اش، برای جامعه فرهنگی پنجشیر و کشور فقدان سنگین و جبران ناپذیر بود
او به حق که دین و رسالت فرهنگی و انسانی خویش را ادا کرد
روحش شاد ، یادش همیشه گرامی باد
کنفرانس خبری و نشست نهادهای مدنی در پیوند به تأخیر در تشکیل کابینه حکومت وحدت ملی، روز
۱۳ جدی ۱۳۹۳ برگزار شد. استاد کتال نژند، بنیانگذار بنیاد فرهنگی کتال نژند، در این کنفرانس نقش
فعال و رهبریکننده داشت.
۱۳ جدی ۱۳۹۳ برگزار شد. استاد کتال نژند، بنیانگذار بنیاد فرهنگی کتال نژند، در این کنفرانس نقش
فعال و رهبریکننده داشت.
