کتال نژند در سال ۱۳۳۸ خورشیدی در دهکده عبدالله‌خیل از توابع شهرستان دره ولایت پنجشیر در خانواده‌ای فرهنگ‌دوست و زحمت‌کش دیده به جهان گشود. محیط طبیعی پنجشیر، با کوه‌ها، جویبارها و فرهنگ روستایی آمیخته با احترام به علم، در شکل‌گیری شخصیت او تأثیر عمیق داشت.

او از کودکی علاقه‌مند به آموزش، جستجو و دانستن بود. مسیر آموزش ابتدایی‌اش در پنجشیر آغاز شد و سپس برای ادامه فراگیری به کابل رفت؛ تجربه‌ای که افق دید او را گسترده‌تر ساخت و بعدها در نگاه فرهنگی و اجتماعی‌اش بازتاب یافت.

کتال نژند در سال ۱۳۵۶ خورشیدی از اکادمی پولیس فارغ شد و سال‌هایی از زندگی خود را در خدمت رسمی و امنیتی کشور گذراند. وظیفه در ولایت‌هایی چون قندهار و سپس کار در کتابخانه اکادمی پولیس، او را با دو جهان متفاوت آشنا ساخت: جهان مسئولیت دولتی و جهان کتاب و فرهنگ.

با گذشت زمان، او بیش از پیش دریافت که جامعه تنها با نظم اداری و امنیتی ساخته نمی‌شود، بلکه نیازمند فرهنگ، آموزش و آگاهی نیز هست. همین درک سبب شد مسیر زندگی‌اش به سوی کار فرهنگی، نشر کتاب، حمایت از نویسندگان و نهادسازی مدنی تغییر کند.

زندگی کتال نژند از پنجشیر آغاز شد، اما در محدوده جغرافیایی باقی نماند. او به جهان کتاب، اندیشه و فعالیت فرهنگی قدم گذاشت و میراثی برجای گذاشت که امروز برای فرهنگیان، جوانان و دوستداران زبان فارسی‌دری الهام‌بخش است.

زندگی او از این جهت نیز قابل تأمل است که میان تجربه عملی و اندیشه فرهنگی فاصله‌ای نمی‌گذاشت. سال‌های خدمت رسمی به او شناختی عینی از جامعه داد، و سال‌های فعالیت فرهنگی این شناخت را به زبان کتاب، مقاله و نهادسازی تبدیل کرد. همین ترکیب، شخصیت او را از یک نویسنده صرف فراتر می‌برد.

در زندگی کتال نژند، مهاجرت، بیماری و دشواری‌های فردی نیز دیده می‌شود؛ اما این دشواری‌ها مانع ماندگاری نام او نشدند. او نشان داد که انسان فرهنگی ممکن است در برابر سختی‌های زمان آسیب ببیند، اما اگر کاری ریشه‌دار انجام داده باشد، اثرش پس از او نیز ادامه می‌یابد.

از همین رو، نوشتن زندگی‌نامه او باید تنها بیان تاریخ تولد و درگذشت نباشد. زندگی‌نامه کتال نژند باید به عنوان روایت یک تحول خوانده شود: تحول انسانی که از زادگاه روستایی به میدان مسئولیت رسمی، و از آنجا به جهان فرهنگ، کتاب و آگاهی رسید.